შავი ნოემბერი

6F7A76EE-7616-4DFA-AB77-08BB0CDC9C0Bაგვისტოს შემდეგ ხანგრძლივი პაუზა გამომივიდა, ესეც უამრავი საქმიანი მიზეზის გამო, ჯერ სწავლა დაიწყო, მერე შვებულებები დასრულდა და ცხოვრებაც ჩვეულ გიჟმაჟურ რეჟიმში აეწყო. წერისთვისაც კი ვერ გამოვნახე დრო..ეხლა როცა ამ პოსტს ვწერ, გულში გამუდმებულ შეკუმშვებს ვგრძნობ..მძიმე თემით – ჩემს მხიარულ ქალაქში მგლოვიარე ნოემბერით – შემოვდივარ.

როდესაც პირველ კურსზე ვიყავი, ერთ-ერთ ძირითად საგანს – ფონეტიკას – ულამაზესი და უჭკვიანესი, მუდამ მომღიმარი ლექტორი მასწავლიდა..დანახვისთანავე მიცნო, ,,შენ ხომ ქეთინო მასწავლებლის გოგო ხარო” და ძალიან თბილი ღიმილი შემომაგება..მერე დავმეგობრდით, ისე როგორც ლექტორ-სტუდენტს ჩვევია,  კოლეგებიც გავხდით, საერთო საახლობლო გვყავდა ირგვლივ. გულით მიყვარდა. ჩვენი ყოველი შეხვედრა გულწრფელი, შინაურული მოკითხვებით შემოიფარგლებოდა.. ბოლოს, უკურნებელი სენი შეეყარა, დიდხანს იბრძოლა, ყოველი ღონე იხმარა, მაგრამ, როგორც იტყვიან, უფალსაც კარგი უნდა იმქვეყნადო..მან დაგვტოვა და მისი მცინარი სახეც მიიფერფლა ამ ქვეყნად..ჩემს და არა მარტო ჩემს, ძალიან ბევრი ადამიანის გულში იცოცხლებს მარად.. თითქოს ეს არ კმაროდა ამ პატარა ქალქს და რამდენიმე დღეში ბათუმის ერთ-ერთ სასტუმრო ლეოგრანდში დატრიალდა დიდი უბედურება, 11 ახალგაზრდა ვაჟკაცი უმოწყალოდ დაიღუპა. ქალაქს შავი სუდარა გადაეფარა, ყველა მოთქვამდა, ქალაქის ტრაგედიას ცრემლებით, სევდიანი სახეებით იტანდნენ. ერთი დიდი ოჯახის წევრების დანაკლისს ვტიროდით..ყველა ერთმანეთის მეგობარი, ახლობელი და ნათესავი იყო. რამდენი დედა გაშავდა, რამდენმა ქვრივმა და შვილმა უნდა ზიდოს ეს ტვირთი ბოლომდე..განუზომელია ეს ტკივილი ყველასთვის. ისეც მცირერიცხოვან ქვეყანაში, ასეთი სახელოვანი ვაჟკაცების ერთდროულად წასვლა უდიდესი დანაკლისია..თუმცა, ეს ყველაფერი არც ამით დამთავრებულა: ჩემს მეზობლად ახალგაზრდა, სიცოცხლით და ენერგიით სავსე ქალი ცხოვრობდა, რგორც მეზობელს პოზიტიური დამოკიდებულებები გვქონდა ერთმანეთთან. ერთ თითქოს მშვენიერ დილას, მისი მოულოდნელი გარდაცვალების შესახებ შევიტყვე. წარმოუდგენელი მწუხარება გახდა ყველასთვის..

არვიცი რა ვთქვა, ან რა ვიფიქრო, გამოსავალიც რომ არსაიდან ჩანს, მხოლოდ მწუხარებაში ჩაკეტილი ვითარებაა ჩვენს თავს..რატომ? პასუხი უპასუხოდ რჩება, რჩება მხოლოდ ერთი: უმძიმესი ტრაგედია, რომელსაც ვერაფერი ვეღარ შეცვლის..ვიღაც შავ პარასკევს განიხილავდა იმ დღეს სხვაგან, ჩვენ კი შავი დღეები, შავი ნოემბერი გვქონდა,რომელიც ისტორიას სულ ემახსოვრება.

ბოლოს სახლში დანარჩენს მოვუწოდე, რომ ისეც ხანმოკლე ცხოვრებაში მაქსიმალურად გავატაროთ დარჩენილი დღეები ერთად, შეხმატკბილებულად, მშვიდად.. ვინ იცის, როდის ან როგორ დავტოვებთ აქაურობას.. ერთი ზუსტად ვიცი: ყველა წარმავალნი ვართ და იმქვეყნად მარადისობაა. ალბათ.

 

Advertisements

გზაში საკითხავი წიგნები

მე თუ მკითხავთ, ვისაც წიგნების კითხვა და ზოგადად ლიტერატურა უყვარს, გზაში კი არა ყველგან მოძებნის შესაფერის გარემოსაც და ადგილსაც მათ წასაკითხად. ციცერონი ამბობდა: “წიგნებთან ურთიერთობა სიყმაწვილეს კვებავს, სიბერეს ამხიარულებს, ბედნიერებას ამშვენებს, უბედურებაში თავშესაფარსა და დამშვიდებას იძლევა”– ო. ვინც არ კითხულობს, ვერც ამ ყველაფერს იგრძნობს და სიკვდილამდე ერთფეროვნებას მიეცემა. თუმცა ყველა ხომ ასე არ ფიქრობს ან გრძნობს?! მოკლედ, იმის თქმა მინდა, რომ კითხვა გვაიძულებს ცხოვრებაში სიახლეები ვეძებოთ და უკეთესობისკენ შევცვალოთ რაღაც–რაღაცეები. წიგნის კითხვისთვის უამრავი ადგილი არსებობს, მე გზაში კითხვა მიყვარს, განსაკუთრებით მატარებელსა და თვითმფრინავში. ბოლოს ბარსელონა–სტამბოლის სამსაათნახევრიანი ფრენისას ქეთრინ სთოქეთის ,,მოსამსახურე” წავიკითხე, შეიძლება ითქვას ერთი ამოსუნთქვით. მწერლის შესახებ ის ვიცი, რომ ამერიკაში, კერძოდ ჯექსონის შტატში დაიბადა და რომანის სიუჟეტიც ამავე შტატში ვითარდება. ეს წიგნი გამოცემისთანავე ბესტსელერი გახდა და უამრავ ენაზეც ითარგმნა. 2011 წელს რომანის ეკრანიზაციაც შემოგვთავაზეს, რომელმაც არაერთი ჯილდო დაიმსახურა. წიგნში მოთხრობილია ფერადკანიანებსა და თეთრკანიანებს შორის ურთიერთობაზე, სეგრეგაციის პერიოდზე და იმაზე თუ რა სირთულეების გავლა უწევდათ ფერადკანიან ხალხს მათთან მუშაობის ან თანაცხოვრების ეტაპებზე. ამ წიგნის კითხვისას ჰარიეტ ბიჩესტოუს ,,ბიძია თომას ქოხი” გამახსენდა, რომელმაც საკმაოდ სევდიანი განწყობა მომგვარა ბავშვობის მერე. წიგნი გვიყვება 60–იანი წლების სოციალურ პრობლემებზე ფერადკანიანებთან მიმართებაში. შესაძლოა, ეს საკითხები ჩვენთვის, როგორც მკითხველისთვის, ახალი არ არის, მაგრამ გულის კუნჭულებს ისე ღრმად ეხება, რომ დასასრულს ცრემლიანი თვალებით ხურავ წიგნს. ყოველ პერსონაჟს თავისებური ფუნქცია აკისრია, თითოეული რაღაცას განიცდის, ფიქრობს, ტკივა. ყველაზე მეტად, ფერადკანიანი მოსამსახურეების განცდები მაღელვებდა და სულ ვფიქრობდი აი ეხლა მოხდება რაღაც ცუდი. გაწონასწორებული, მომთმენი ეიბილინი და ემოციური, შეიძლება ითქვას სკანდალური მინი, იულ მეი და მოხუცი, კეთილი ლოვენია – ეს ის ხალხია, რომლებიც თავჩახრილი, საკუთარი დარდით ავსებულნი უღალატოდ ემსახურებოდნენ თეთრებს. მათ ყველას, სათითაოდ,  საკუთარი ისტორია აქვთ და ყოველი თავის დაწყების წინ შიში მქონდა რამე საშიში არ მომხდარიყო. სულ ვფიქრობდი საკუთარ თავზეც, მე რომ შავკანიანი ვყოფილიყავი, როგორი ვიქნებოდი, რას გავაკეთებდი ან როგორ ვიცხოვრებდი..ეს ხალხი ამ ვეებერთელა პრობლემის გამო ძლიერები და საკუთარ თავში გამომწყვდეულები იყვნენ, არავინ ფიქრობდა რას გრძნობდნენ ყოველი დამცირების და შეურაცხყოფის უკან, მათი ქალბატონების უხეში მოპყრობის შემდეგ საკუთარ ოთახში განმარტოებულნი როგორ ახშობდნენ გულს შემოწოლილი ტკივილს. ერთადერთმა თეთრკანიანმა მის სქითერ ფელანმა შეავსო ყველას ცარიელი გულიდა ხმამაღლა თქვა ის რაც სხვებს ერთად უნდა ეთქვათ.  სქითერი, რომელიც თავის დროზე მისთვის საყვარელმა გამზრდელმა ფერადკანიანმა ქონსთანთაინმა გაზარდა და გულში დიდი სიყვარული დაუტოვა. მან მის გამო წიგნის დაწერა გადაწყვიტა და ამით ამხილა მთელი იმ დროინდელი საზოგადოების მანკიერი დამოკიდებულებები ზანგების მიმართ. მიუხედავად,  არაკეთილსინდისიერი მეგობრების ზურგშექცევისა, მის სქითერი ყველას წინააღმდეგ წავიდა, არ შეუშინდა დაბრკოლებებს და ეიბილინის დახმარებით წიგნი დაწერა სახელწოდებით ,,მოსამსახურე”. წიგნმა მალევე არია ყველაფერი.
ყოველი ფურცლის გადაშლისას სიმძიმეს ვგრძნობდი, მაგრამ მიამიტურად იმედს არ ვკარგავდი, რომ დასასრული ბედნიერი იქნებოდა, რომ უცებ მოხდებოდა სამყაროს ტრანსფორმაცია და თითოეული პერსონაჟი თანაბარ იერარქიულ საფეხურზე დადგებოდა. მოკლედ, სთოქეთმა ჩემი გული დაიპყრო და ვფიქრობ, ბევრი ჩემნაირი მკითხველი ღრმადაც დააფიქრა. ასეთივე ვიყავი ,,ბიძია თომას ქოხის” წაკითხვის მერეც..ოირვე ქალი მწერალია და შეუძლებელია არ შეგიყვარდეთ ამ წიგნების გამო.
file_0850229wpid-img_20131130_120801

ანგლო–ამერიკული ლიტერატურა

უკვე მეორე წელია, რაც მე–19 და მე–20 საუკუნეების ანგლო–ამერიკულ ლიტერატურაში სასემინარო ჯგუფები მყავს ჩვენი უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე და მინდა გითხრათ, რომ ერთი დიდი სიამოვნებაა სტუდენტების მიერ წაკითხული სხვადასხვა ნაწარმოებების განხილვის მოსმენა. ზოგადად, ამ კურსის მიზანი ის გახლავთ, რომ სტუდენტებმა უნდა შეისწავლონ ინგლისური და ამერიკული ლიტერატურის წამყვანი მიმდინარეობები, მათი წარმომადგენლები, კერძოდ, ცვლილებები რეალისტურ მიმდინარეობაში, საკვანძო მომენტები პოსტმოდერნიზმში და ავანგარდიზმში, II მსოფლიოს ომის გავლენა, გაუცხოება, სულიერი კრიზისი და ა.შ. სტუდენტებმა მთელი მეორე სემესტრის მანძილზე მშვენივრად შეძლეს ამ მასალის დამუშავება და განხილვა–გაანალიზება კრიტიკულ დონეზე. ჩვენ ერთმანეთთან საკომუნიკაციოდ კვირაში 1 საათი გვქონდა და ეს მცირე დრო საკმარისი აღმოჩნდა იმისთვის, რომ გამართულად და არგუმენტირებულად გვემსჯელა ნებისმიერი მწერლის შემოქმედების ირგვლივ. შედეგად, ჩვენ ლოგიკური დასკვნები გამოგვქონდა უკვე მიღებული ცოდნის საფუძველზე.
ალბათ დაგაინტერესებთ რა გავიარეთ და ვინ შევაფასეთ. მე შემიძლია თამამად ვთქვა, რომ მე–20 საუკუნის მეორე ნახევრის მწერლები ღრმად საინტერესო შემოქმედებით წარდგნენ ჩვენს წინაშე. მაშ ასე, ჯგუფურ მუშაობაში ჩართული იყვნენ შემდეგი მწერლები:
1. გრემ გრინის შემოქმედება ,,წყნარი ამერიკელი”
2. ჯონ ფაულზის შემოქმედება, სადაც ძირითადი კონცენტრაცია პიროვნების და ხელოვნების ურთიერთდამოკიდებულებაზე იყო. მისი შემოქმედებიდან აღებული გვაქვს ქართველო მკითხველისთვის ნაკლებად ცნობადი მოთხრობა ,,აბანოზის კოშკი”. გირჩევთ მის წაკითხვას 🙂
3.უილიამ გოლდინგი და მისი ,,საგანგებო ელჩი”.
4. ჯორჯ ორუელი და პოლიტიკური რომანი. მნიშვნელოვანი იყო სტუდენტებს წარმოეჩინათ საზოგადოების სამართლებრივი და სოციალური მოწყობის პრობლემა. ამისთვის სავალდებულო საკითხავი გახლდათ ,,ცხოველების ფერმა” და ,,1984″. სხვაგვარად გვერდს ვერ ავუვლიდით მათ.
5. ენტონი ბერჯესი შემოქმედება, მასშ ასახული ძალადობა, სკეპსისი. დისტოპიური რომანი. ,,მექანიკური ფორთოხალი”, რამაც დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა სტუდენტებში და არაერთგვაროვანი ემოციაც გამოიწვია.
6. ჯონ სტაინბეკი და ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი: ,,ზამთარი ჩვენი მღელვარებისა” და ,,დიდი გეტსბი”. ამ უკანასკნელმა დიდი პოლემიკა გამოიწვია 🙂 ზოგი მოიხიბლა გეტსბით, ზოგმა გააკრიტიკა, ზოგმაც კიდევ გულგრილი დამოკიდებულება გამოიჩინა.
7. თორნთონ უაილდერის პროზა და დრამატურგია, ,,ჩვენი პატარა ქალაქი”.
8. ბიტნიკების თაობა, საზოგადოების ტრადიციული ნორმებიდან განდგომა და იმედგაცრუების შეგრძნება – ესენია ამ თაობის ძირითადი პრობლემები, რომლის თვალსაჩინო წარმომადგენელი და ერთ–ერთი სულის ჩამდგმელი ალან გინზბერგია. ჩვენ წავიკითხეთ მისი ,,ყმუილი”, რომელიც ერთგვარი გამოძახილია იმისა, რომ დროა საზოგადოება გამოფხიზლდეს. სხვათაშორის, ალან გინზბერგი განსხვავებული ორიენტაციის მქონე მწერალია, რომელიც ცდილობდა დაეცვა იგივე ხალხი. ძალიან ბევრი ვიკამათეთ ,,ყმუილი”–ს იგვლივ, სტუდენტები გაცხარდნენ, სიბრაზესაც კი ვერ მალავდნენ 🙂
მოკლედ, ბატონმა გინზბერგმა მოახერხა სკანდალის გამოწვევა 🙂
9. ჯერომ სელინჯერი და ჯონ აპდაიკი. სელინჯერის შემოქმედება საკმაოდ მნიშვნელოვანია, სტუდენტებს მოუწიათ მისი შემოქმედების ნაწილობრივ გაცნობა, როგორიცაა ,,ჭერი ასწიეთ დურგლებო”, ,,ფრენი და ზუი” და ,,ბანანათევზის ამინდი”. აპდაიკთან შემოვიტანეთ ბაჭიას ციკლის რომანები “Tomorrow and tomorrow”..
10. არტურ მილერი და ამერიკული დრამატურგია. ,,ამერიკული ოცნების” მსხვრევა და სოციალური უსამართლობის თემა, რისი ნათელი მაგალითია ,,კომივოიაჟორის სიკვდილი”.
11. ტენესი უილიამსის მარტოსული გმირი, მისი ფსიქოლოგიური პორტრეტი, მითოლოგიის და ალუზიის როლი მის პიესებში. ამ მხრივ განსაკუთრებულია ,,შუშის სამხეცე”.
ეს არის ის ჩამონათვალი, რაზეც სემესტრის განმავლობაში გვიწევდა მუშაობა. ვფიქრობ, ძალიან საინტერესო და გამორჩეული მწერლების რიცხვია, რომლებიც არამარტო სტუდენტებმა სავალდებულო კუთხით, არამედ ქართველმა მკითხველმა უნდა წაიკითხოს. თუმცა, ამ ჩამონათვალში ბევრია ისინი, ვინც ქართულად მრავალჯერ ითარგმნა და ისეთებიც, რომელთა თარგმანი ჯერ არ გვაქვს. მე დარწმუნებული ვარ, უმრავლესობას სიამოვნებით კითხულობს ხოლმე ჩვენი საზოგადოება.
სემესტრის ბოლოს სტუდენტებმა მათთვის სასურველ თემებზე რეფერატები წარმოადგინეს და შეფასებებიც მიიღეს. სხვათაშორის, ეს ის თაობაა, რომლებსაც კითხვა ძალიან უყვართ და ეს ერთი ჩემი უსაყვარლესი პედაგოგის თამარ სირაძის დიდი დამსახურებაა. უკვე მრავალი წელია, ის თაობებს ზრდის და სიყვარულს უნერგავს ლიტერატურის, ზოგადად კითხვის მიმართ. შეუძლებელია, არსებობდეს ისეთი სტუდენტი, ვინც არ კითხულობს ან ვინც არ ესწრება თამარის ლექციებს. მან ძალიან დიდ საქმეს უანგაროდ ჩაუყარა საფუძველი, რომელიც დღემდე სიყვარულით სრულდება..
კითხვაზე ლევან ბერძენიშვილი მახსენდება ხოლმე და თუ რატომ უნდა ვიკითხოთ წიგნები, აუცილებლად წაიკითხეთ მისი ,,წიგნიერების ევოლუცია”..

ივნისის თვე

tyis_marwyvi_533333037621111157-msvoywce3mbr62j7vczg627y7w92sfn93i7xaop4ngივნისი მიყვარს 🙂 ბევრი სასიამოვნო მიზეზის გამო: ჯერ ერთი ზაფხულის პირველი თვეა, მეორეც – ბავშვთა დაცვის საერთაშორისო დღით იწყება და მესამეც: –  ჩემი მეორე შვილიკოს დაბადების თვეა 🙂 ჩემს ცხოვრებაში ამ თვეს განსაკუთრებული დატვირთვა აქვს ბოლო რამდენიმე წელია, რადგან ყრმობაში მისდამი სიყვარულს უფრო არდადეგების დაწყების გამო მივაწერ. გაზაფხულის ყვავილებით გაჟღენთილი სურნელოვანი დღეები მოაქვს ივნისს, თან თბილა და თან საღამოობით სუსტი სუსხი დაგვკრავს სხეულში, მაისის მარწყვი გემო დაკარგვას იწყებს, მაგრამ მაინც ასწრებ პირის დაგემრიელებას..ჩვენი სოფლის, აჭარული მარწყვის მოსვლას აპრილის ბოლოდან ველოდებით ხოლმე მოუთმენლად და ყოველი კვირის ბოლოს ქორფა–ქორფა, წითელ ხასხასა მარწყვებს თვალებდაცეცილი მივირთმევთ 🙂 სხვათაშორის, მარწყვს უამრავი დადებითი თვისება გააჩნია, მასში ბევრია მიკროელემენტი, ვიტამინი და სხვა სასარგებლო სამკურნალო საშუალებებადაა მიჩნეული ასევე. c4620799cbf599b064e39f1227f000b0
ჰო, რისი თქმა მინდოდა, თემას რომ არ გადავუხვიო, ყვავილები ძალიან მიყვარს. ყველანაირი – მინდვრის, ოთახის..განსაკუთრებით გაზაფხულის და ყოველთვის ვცდილობ, რომ ოთახში მათი სურნელი ტრიალებდეს. რაღაცნაირ ფერთა პალიტრას აყალიბებს სახლში და თითქოს პოზიტიურ აურას ქმნის საერთო ჯამში. შესაბამისად, ჩემს ირგვლივ მყოფმა ადამიანებმაც იციან ჩემი ყვავილებისადმი სიყვარული და ხშირადაც მჩუქნიან..მახსოვს, როცა მეუღლის მამა ცოცხალი იყო, სოფლიდან ათასგვარი ფერად–ფერადი მინდვრის ყვავილების თაიგული ჩამოჰქონდა..მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ძალიან ცოტა დრო გვქონდა ერთმანეთთან ურთიერთობის და ერთმანეთის უკეთ გაცნობის, მან მოახერხა სუულ პატარა სიხარულის მონიჭება მაშინ..დღეს ის ჩვენს გვერდით აღარ არის, მაგრამ მისი გარდაცვალებიდან დღემდე, უკვე 8 წელი ტრადიციად ვაქციე მის საფლავზე ყვავილების მიტანა – ნიშნად მამაშვილური პატივისცემის და სიყვარულისა.. წელსაც, 13 ივნისს, მისი საფლავი წითელმა ვარდებმა შეამკეს და მომავალშიც მის გულზე ყოველთვის დაესვენება ბევრი ფერადი ყვავილი ❤
rr2314_072
წლების შემდეგ, ამ მწუხარებას სხვა სასიხარულო თუ უსიამოვნო ამბებიც მოყვა; როგორც ხდება ხოლმე, ხან ცუდი ხდება, ხანაც კარგი, მაგრამ მთავარი ისაა, რომ ცხოვრება გრძელდება, ახალი სიცოცხლე იბადება, ტკივილს განკურნება მოყვება, იარას – გამთელება. ივნისში ჩემი გოგო, პატარა ანცი ნიტა დაიბადა. ივნისზე ბევრი, დაუსრულებლად შემიძლია ვილაპარაკო, იმდენ განცდას უკავშირდება, შეუძლებელია ეს სიტყვებით ავხსნა, გადმოვცე ის ისე, როგორიც იყო, მაგრამ მაინც ჩემთვის დავიტოვებ, ასეა საჭირო 🙂 ივნისში მოეღო ბოლო ყველა ჩემს ბედუკუღმართობას, განსაცდელს და ფორტუნასგან მიტოვებულ დღეებს. ამიტომ, ყოველ წელიწადს, ივნისის მოახლოებისას ერთდროულად უამრავი მოგონების ქარცეცხლში ვარ და რაღაცნაირი ემოციური ტალღა მიტევს.. 2 ივნისი ჩვენი ქორწინების თარიღიცაა; 10 წელი დავამრგვალეთ და შედეგად მივიღეთ, ის რაც უკვე გვაქვს. 2007 წლიდან დღემდე, ჩვენ ჩვენი საკუთარი ისტორია შევქმენით თავისი განსაკუთრებული თარიღებით, მოვლენებით და ამბებით. ასე მოვდივართ დღემდე.. სენსიტიური თემაა, ბევრს ვერ შეეხები. შენში იტოვებ იმას რაც ჭეშმარიტად შენია, წარმატებასაც და წარუმატებლობას, ფიასკოს მიღწევას, კრახის განცდას, მარტოობას, ზურგშექცევას, მოკლედ, ყველაფერ კარგს და ცუდს. ცხოვრებაში მთავარია ერთმანეთის სიყვარული, თანადგომა, მხარდაჭერა და მეტის მიღების სურვილი. რავიცი, რა გითხრათ აბა სხვა?! 🙂

ერთხელ პარიზში..

ბოლო დროს ვეღარ გამოვჩნდი.. ისევ და ისევ ბანალურად – მოუცლელობის გამო, თუმცა გაზაფხულმა მაინც მოიტანა თავისი და ზაფხულისთვის შემართება არ დაიშურა. სხვაგან რომ არ გადავუხვიო, მოკლედ მინდა გიამბოთ ჩემი ფრანგული ვოიაჟის შესახებ და თან გაგიზიაროთ იქ მიღებული ზღვა სიამოვნებანი.
რაც მოგზაურობა დავიწყეთ მე და ჩემმა მეუღლემ, თავდაპირველ მიზნად ჩვენი ქვეყნის დათვალიერება დავისახეთ და მართლაც, შემოვიარეთ მთელი საქართველო თავისი კუთხე–კუნჭულიანა. ფრიად კმაყოფილებმა და საკუთარი პატრიოტიზმით გამძაფრებულებმა უფრო დიდი, ევროპული რაუნდების განხორციელებას შევუდექით, სადაც, წესით, საფრანგეთი ბოლო უნდა ყოფილიყო 🙂 რატომღაც 🙂 ვერ წარმომედგინა თუ პარიზული მულენ რუჟი, ლუქსემბურგის ბაღი, ლუვრი და სხვები ასე მგზნებარედ შემოიჭრებოდნენ ჩემში. თუმცა, მან თავისი სიტყვა თქვა და თქვა შთამბეჭდავად!
1464651982908
პარიზი აპრილის ბოლოს, იასამნების ყვავილობას დავუმთხვიეთ, რომლის მათრობელმა სურნელმა ეიფელის მედიდურ კოშკს უფრო მეტი ელფერი და სიდარბაისლე შეჰმატა. ზოგადად, ყოველ ვოიაჟს გეგმას ვუდგენთ და ვაყალიბებთ ერთგვარ ცხრილს, სადაც გაწერილი გვაქვს ყოველი დღის ,,გასვლა”. შესაბამისად, პირველი დღე ზოგად ექსკურსიას დავუთმეთ, რომლის საშუალებითაც შევძელით გარკვეული შთაბეჭდილების შექმნა პარიზზე. ამის შემდეგ დაიწყო მთელი სერია სანახაობებისა 🙂 ეიფელის სანახავად ორჯერ მივედი, კიდევ მივიდოდი მეტი დღეები რომ მქონოდა და აუცილებლად მოვიტოვებ ცხოვრებაში დროს მესამედ სანახავად. არნახული გარეგნობის სტრუქტურა, სასწაულად მაგნიტივით მიმზიდველი ეიფელის კოშკი მთელ პარიზს ციდან 300 მეტრში გადმოჰყურებს. თურმე, თავის დროზე, ცნობილ მწერალს გიდე მოპასანს საკმაოდ უარყოფითი რეაქციები ჰქონდა კოშკის მიმართ, რადგან უმრავლების მსგავსად, ისიც თვლიდა, რომ კოშკი ქალაქის ხინჯი იყო სხვის თვალში. მაგრამ, წლების შემდეგ, იგი იქცა ხელოვნების არაჩვეულებრივ ნიმუშად. დღეს მას მილიონიბით ტურისტი სტუმრობს. ბოლოს ბატონი მოპასანიც კი აღარ შორდებოდა იქაურ გარემოს 🙂 ამას მოყვა ლუვრის მუზეუმი, რომელიც რენესანსული ეპოქის ბრწყინვალე შედევრია. რასაკვრველია, ჯოკონდა არ დამვიწყებია, უფრო სწორად მის გამო მივედი და ვიხილე მისი უდიდებულესობაც. იმდენად უზარმაზარი მუზეუმია, რომ 3თვეა საჭირო თოთო ნახატთან 1 წუთი შეჩერდე და ასე დაათვალიერო შენობის ყველა ნაწილი. მოკლედ, ლუვრზე ბევრი შეიძლება ვისაუბროთ და ვერ ამოვწუროთ. ამის მერე იყო ვერსალი, რამაც იტალიის ვატიკანი გამახსენა. ვერსალის ბაღებმა გადამრია, ულამაზესი ხედებით და შადრევნებით სავსე ბაღი, სადაც ფრანგი მონავარდე სამეფო კარის წარმომადგენლები იღებდნენ სიამოვნებას.
france-champs-elysees-paris.adapt.945.1ერთ–ერთი საღამო ფრანგულ კაბარეში გავატარეთ და პირდაპირ ვაცხადებ, რომ იქედან თვალებგაბრწყინებულ–გაფართოებული და სიტყვაუთქმელი გამოვედით, სასწაული შოუ დაიდგა, ფერადოვანი, ცოცხალი, სანახაობრივი..მთელი ფრანგული ცხოვრება წარსულიდან დღემდე..
შანზ–ელიზეზე ფეხის დადგმამ ჯო დასენის ცნობილი სიმღერა გამახსენა და სულ ღიღინ–ღიღინით ჩამასეირნა ტრიუმფალურ თაღამდე. ხელში გემრიელი ფრანგული კრეპი ჟოლოს და აბრიკოსის ჯემით და პარიზის შუაგულში 2 ქართველის რიხიანი ხმები 🙂
ფრანგულ სუნამოებს რა დაგვავიწყებდა 🙂 ჰოდა შესაბამის ბრენდს ,,ფრაგონარს” ვეწვიეთ, ათასგვარი სურნელების ნაზავმა ეშმაკურად ,,გვაიძულა” ხელებდამშვენებული გამოვსულიყავით უკან. სხვათაშორის, ეს სუნამოები სხვა ქვეყნებში ექსპორტზე არ გადის, მხოლოდ პარიზში თუ ნახავთ და ისიც ფრაგონარის ძირითად მაღაზიაში. მოკლედ, პარიზი პარიზია, ევროპაა მაინც, სხვანაირად გხიბლავს და უემოციოდ არ გტოვებს, თანაც ისე, რომ უკან დასაბრუნებელს აუცილებლად იტოვებ 🙂 რავიცი, იქნებ კიდევ, მოულოდნელად აღმოვჩნდე ამ ბობოქარ ქალაქში, სადაც ცხოვრება 100 გრადუსზე დუღს და სადაც ხახვის წვნიანს არნახული გემო აქვს.. ეს ის ქალაქია, რომელიც გათქმევინებს, რომ სანამ ცოცხალი ხარ ერთხელ მაინც უნდა ნახო! 🙂
თუმცა, უკან დაბრუნებულს მაინც სხვა გრძნობა დამეუფლა და ერთი ძველი ანდაზა გამახსენა: East or west, home is best! 🙂

თორნთონ უაილდერის საბედისწერო ხიდი

6573

თორნთონ უაილდერს ქართველი მკითხველი არც თუ ისე კარგად იცნობს, შეიძლება ითქვას ნაკლებადაც, თუმცა თავის დროზე მის სამშობლოში – ამერიკაში დამსახურებულად აღიარეს სხვა მნიშვნელოვანი მწერლების გვერდით. უაილდერმა საკმაოდ ღირებული და ფართო შემოქმედება დაუტოვა ფართო საზოგადოებას, რამაც, მოგვიანებით ევროპაშიც გაუთქვა სახელი. მან მოახერხა თავისი სიტყვა ეთქვა პროზაში, დრამატურგიაში, თარგმანებში. მახსოვს, სტუდენტობისას “Our Town” (,,ჩვენი ქალაქი”) წავიკითხე, პიესა, რომელიც მოგვითხრობს ერთი პატარა ქალაქის ყოველდღიურ ცხოვრებას. მაშინ ვერ ვიტყვი, რომ აღვფრთოვანდი, მაგრამ მოგვიანებით ,,წმინდა მეფე ლუდოვიკოს ხიდმა” ერთგვარი კვალი დამიტოვა. და ამდენი წლის შემდეგ, ისევ დავუბრუნდი მას. ამ წიგნის პირველი გამოცემა ,,არეტეს” ეკუთვნის და მთარგმნელი გიორგი დოლიძეა. მომცრო ზომის, თხელტანიანი წიგნი, სულ რაღაც 116 გვერდით, საინტერესოდ და ამაღელვებლად იკითხება. მასში მოთხრობილია 5 ადამიანის საბედისწერო სიკვდილი, რომელიც 1714 წლის 20 ივლისს პერუში მოხდა. ისინი წმინდა ლუდოვიკოს ხიდზე გადადიოდნენ, რომელიც ჩაწყდა და ღრმა უფსკრულში ჩაიტანა. მათ შესახებ ამბავს ძმა ჯუნიფერი ყვება..
,,ძველის ადგილზე ქვის ახალი ხიდი აიგო, მაგრამ მომხდარი დავიწყებას არ მისცემია – ყოველდღიურ გამოთქმებში დარჩა. ,,შემიძლია სამშაბათს გნახო”, – იტყვიან ლიმაში, – “ვიდრე ხიდი ჩაწყდება”, ან: ,,ჩემი ბიძაშვილი წმინდა ლუდოვიკოს ხიდთან ცხოვრობს” – იტყვის სხვა და გარშემო მყოფთ ღიმილი გადაურბენს, რადგან ეს დამოკლეს მახვილის ქვეშ ყოფნას ნიშნავს. არსებობს რამდენიმე კლასიკური პოემა ამ შემთხვევის შესახებ, რომელიც ყველა პერუელის ანთოლოგიაში მოიპოვება, მაგრამ ნამდვილი ლიტერატურული მონუმენტი ძმა ჯუნიფერის წიგნია”. ერთი და იგივე ამბავი ათასგვარად მოიყოლებაო, ნათქვამია. ძმა ჯუნიფერმა სანდო წყაროებზე დაყრდნობით შეაგროვა უამრავი მასალა ამ ადამიანების ცხოვრებიდან, რომლებსაც ერთმანეთთან სრულიად არაფერი, გარდა ერთი მსახიობი ქალისა – კამილა პერიოჩილის, აერთიანებდათ.
მარკიზა დე მონტემეიორი, ესტებანი, ბიძია პაიო და მათი თანმხლები ადამიანები იმ უბედური წამის მსხვერპლი გახდნენ. მათი, თითოეულის პირადი ისტორია სევდიანი და გულთან მიმტანია..ყველას, რაღაც მწუხრის მარცვალი აკავშირებთ სიცოცხლეში და ასე უბედურებაშ ჩაყვინთულები ასრულებენ სიცოცხლეს.
მიზეზი და განაჩენი? განგების საბედისწერო შემთხვევა? თავად გამოიტანთ. ოღონდაც წაიკითხეთ. თუმცა, პასუხი მაინც ერთია: ,,მალე ყველა მოვკვდებით და იმ ხუთის ყოველგვარი ხსოვნა დატოვებს დედამიწას. ჩვენ თვითონაც ცოტა ხანს ვეყვარებით და დაგვივიწყებენ. მაგრამ სიყვარული საკმარისი იქნებოდა; სიყვარულის ყველა ნაკადი მასვე უბრუნდება, ვინც ქმნის ამ სიყვარულს. ხსოვნაც არ არის აუცილებელი სიყვარულისთვის. არის ქვეყანა სიცოცხლისა და ქვეყანა სიკვდილისა, და ხიდი მათ შორის – სიყვარულია, ერთადერთი ხსნა, ერთადერთი აზრი”.
აქ არაფერი, მაგრამ მაინც: სანამ ბეწვის ხიდს გადავალთ, ვაკეთოთ სიკეთე.

თვალთმაქცი თუ მსხვერპლი? ბილი მილიგანი და მისი 24 პიროვნება

დენიელ კიზმა მას მერე დატოვა ჩემში კვალი, რაც მისი ,,ყვავილები ელჯერნონისთვის” წავიკითხე..ამას ,,ბილი მილიგანის მრავალი გონება” მალევე მოყვა და საკუთარ ფიქრებში არეულ–დარეული დამტოვა..
ვინ არის ბილი მილიგანი? პასუხი ერთია: ნებისმიერი ვინმე საკუთარი თავის გარდა. მისი ისტორია ამერიკაში განსაკუთრებულია, რადგან იგი არაერთ მძიმე ბრალდებაში: გაუპატიურებაში, ძარცვაში ცნეს უდანაშაულოდ, იმ მარტივი მიზეზის გამო, რომ ერთსა და იმავე დროს ბილი მილიგანი რამდენიმე პიროვნება იყო. ამ სულისშემძვრელმა ამბავმა მთელი მსოფლიო გააოგნა. თავის დროზე უამრავი ტელევიზია და გაზეთი აქვეყნებდა მასზე სტატიებს, ათასგვარი მითქმა–მოთქმის საგნად იქცა, მან გაუძლო ყველა წნეხს და საბოლოოდ მაინც დარჩა ის ვინც დარჩა..გაიხლიჩა და დაქუცმაცდა.. ნაფლეთებად დარჩენილმა მილიგანმა კონტროლი დაკარგა საკუთარ თავზე.. ის ერთ–ერთი ადამიანია მსოფლიოში, რომელსაც მრავლობითი პიროვნების აშლილობის დიაგნოზი დაუდასტურდა და რომელსაც 24 საათის განმავლობაში გულდასმით ამოწმებდნენ ფსიქიატრები და ფსიქოლოგები.
წიგნის წაკითხვისას პიროვნების აშლილობის საკითხმა დამაინტერესა, რამდენადაა შესაძლებელი ერთ პიროვნებაში ერთზე მეტი პიროვნება არსებობდეს, ან რა გამომწვევი რისკ–ფაქტორები არსებობს, ან თუნდაც მკურნალობას ექვემდებარება თუ არა..მეც გავშალე ჩემი ინტერნეტ–სივრცე და დავძებნე ყველანაირი ინფორმაცია. თუმცა განსაკუთრებულად გამორჩეული დეტალი, ის რაც ბილი მილიგანის ისტორიაში არ ფიგურირებდა, არ შემხვედრია.. ამ დაავადების ახსნაც ასეთია: ეს არის მდგომარეობა, რომლის დროსაც ადამიანში წარმოდგენილია ორი ან მეტი იდენტურობა ან პიროვნულობა, რომლებიც რეკურენტულად ახდენენ გავლენას ადამიანის ქცევაზე.  დიაგნოზისთვის აუცილებელია ორი განსხვავებული იდენტურობა ან პიროვნულობის არსებობა (ერთი შეიძლება იყოს მასპინძელი, ისევე როგორც ბილი მილიგანის შემთხვევაშია). ამ მდგომარეობას თან ახლავს  ეპიზოდური მეხსიერების დაკარგვა, რომელიც სცილდება ჩვეულებრივი დავიწყების ფარგლებს.  მახსოვრობის დაკარგვა აღმოცენდება მაშინ, როდესაც ალტერნატიული იდენტურობა ხდება დომინანტური. მისი დიაგნოსტირება უფრო ხშირია ჩრდილოეთ ამერიკაში, ვიდრე დანარჩენ მსოფლიოში.

ძირითად სიმპტომებს წარმოადგენს:

  • მახსოვრობის დაკარგვა;
  • დეპერსონალიზაცია (მდგომარეობა როდესაც პიროვნული იდენტურობის განცდა და რეალობა იკარგება).
  • დეპრესია;
  • დერეალიზაცია;
  • ორი ან მეტი განსხვავებული იდენტურობის განცდა;
  • სუბიექტური დროის განცდის დარღვევა ან გაქრობა;
  • რეტროსპექციები (მოგონებების უეცარი და მოულოდნელი დაბრუნება, ფლეშბექები);
  • პანიკური /შფოთვით შეტევები;
  • იდენტურობის დარღვევა;
  • ხასიათის ცვლილება;
  • მრავლობით მანევრიზმი;
  • ფსევდოგულყრები
  • ფსიქოზის მსგავსი მოვლენები
  • სომატური სიმპტომები
  • განცდა, რომ საკუთარი სხეულის სხვას ეკუთვნის;
  • უმიზეზო გაბრაზება;
  • სპონტანური ექსტაზური მდგომარეობები;
  • სუიციდური და პარასუიციდური ქცევა;
  • აუხსნელი ფობიები.

ასეთ ადამიანებს, ხშირად აქვთ წარსულში ძლიერი სტრესი გადატანილი ან მიჭაჭვულობის დარღვევები. ეჭვგარეშეა, რომ ბილის შემთხვევაშიც, მამინაცვლის ძალადობის როლი თამაშობს, რომელმაც გამოიწვია აღნიშნული დაავადება.

ყველაზე მეტად მისი და ოჯახის წევრების ურთიერთდამოკიდებულების გამო შემებრალა..დედაც კი, უსულგულო და უსისხლო აღმოჩნდა..რომ არა მისი უყურადღებობა და არეულ–დარეული ცხოვრება, შვილისთვის იქნებ ეშველა..არსებული საზოგადოებაც კი ეცადა გალიაში გამოეკეტა, მანამ სანამ წესებს არ ისწავლიდა, მაგრამ ბოლოს მაინც მიიღეს იგი ისეთი როგორიც იყო.. ჩემთვის ყველაზე ამაღელვებელი ბილის მიერ მისი ძმის ჯიმისადმი მიწერილი წერილი იყო: ,,ძვირფასო ჯიმ, საკანშ ვწევარ და ჩვენი ბავშვობა მახსენდება. დრო გადის და სულშ სიცოცხლის ზიზღი მიგროვდება. ვწუხვარ, რომ თქვენი დამსხვრეული ოჯახის დამამსხვრეველი ჭანჭიკი ვარ. იმ ოჯახისა, რომლის წევრიც, ფაქტობრივად, არ ვყოფილვარ. წინ მიზნებით სავსე საუცხოო მომავალი გელის. ჩემსავით ნუ გაფლანგავ. ვწუხვარ, თუ გძულვარ ამის გამო. მაგრამ მე ისევ ისე გაფასებ, როგორც ქარსა და მზეს. ჯიმ, ღმერთია მოწმე, რასაც მაბრალებენ, არ ჩამიდენია. ღმერთი ამბობს, ყველას თავისი ადგილი და ბედისწერა აქვსო. ალბათ, ჩემი ეს არის. ბოდიში იმ სირცხვილისთვის, შენ და ყველა ახლობელმა რომ გადაიტანეთ ჩემ გამო. ბილი” 

პიროვნებები, რომელთა არსებობა სასამართლო პროცესების განმავლობაში ექიმების, ადვოკატების და ჟურნალისტებისთვის გახდა ცნობილი, არიან:

  1. თავად უილიამ სტენლი მილიგანი, ე.წ. ბილი, 26 წლის.
  2. არტური, ერთ–ერთი მთავარი პიროვნება, 22 წლის.
  3. რეიგენ ვადასკოვინიჩი, ასევე მნიშნელოვანი პიროვნება გადაწყვეტილებების მიღებისას, 23 წლის.
  4. ალენი, ე.წ. თაღლითი, 18 წლის.
  5. ტომი, 16 წლის.
  6. დენი, 14 წლის.
  7. დეივიდი, 8 წლის.
  8. ქრისტინი, 3 წლის
  9. ქრისტოფერი, 13 წლის.
  10. ადალანა, ლესბოსელი, 19 წლის.
  11. ფილიპი, 20 წლის.
  12. კევინი, წვრილი ხულიგანი, 20 წლის.
  13. უოლტერი, 22 წლის.
  14. ეიპრილი, 19 წლის.
  15. სემუელი, 18 წლის.
  16. მარკი, 16 წლის.
  17. სტივი, 21 წლის.
  18. ლი, 20 წლის.
  19. ჯეისონი, 13 წლის.
  20. რობერტი, იგივე ბობი, 17 წლის.
  21. შონი, 4 წლის.
  22. მარტინი, 19 წლის.
  23. ტიმოთი, იგივე ტიმი, 15 წლის.
  24. და თავად მასწავლებელი, ყველა აღნიშნული ეგოს ჯამი, 26 წლის.

 

Obit-Billy Milligan

ბილი მილიგანი